Ryan ‘Air’ Donk !!

Johan Cruijff beklaagt zich er chronisch over: Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat wij niet eens meer zelf jongens kunnen leren om aanvallers tegen te houden ? Is het echt zo treurig gesteld met onze opleiding van verdedigers ? Het orakel van Betondorp haalt enkele voorbeelden aan: Carlos Salcido (Mexicaan, linksback van PSV), Andreas Granqvist (Zweed, centrale verdediger van FC Groningen), Goran Popov (Macedoniër, rechtsback van SC Heerenveen)... De lijst is eindeloos. Cruijff: Wie twintig jaar geleden had gezegd dat wij voor ons topvoetbal zelfs verdédigers uit vreemde oorden zouden moeten halen, werd voor gek verklaard.

Cruijff deed zijn uitspraak in juni 2007, Jong Oranje was in eigen land net Europees kampioen geworden: Ryan Donk stond centraal in de verdediging, naast Arnold Kruiswijk, nu bij Anderlecht. De coach van Jong Oranje, Foppe de Haan, sprak in de aanloop naar het EK lovend over Donk. De Haan, op de KNVB-website: Ryan Donk is zeker van een basisplaats op het EK. De AZ-verdediger maakt dit seizoen reuzensprongen en is ook in de basiself van Jong Oranje bijna niet weg te denken.

Op dat ogenblik had Donk 25 wedstrijden op het hoogste niveau op de teller : zeven met RKC, 18 met AZ. Donk is een van de grootste talenten van Nederland, vertelde Marcel Brands, technisch directeur van AZ, aan Trouw. Wij zijn erg blij dat Ryan voor ons gekozen heeft. Hij past uitstekend bij AZ. De club uit Alkmaar kaapte de toen 20-jarige Donk weg voor de neus van PSV en Ajax. Drie uur voor het sluiten van de transfermarkt meldden ze zich. Maar mijn telefoon lag op de hotelkamer, omdat ik trainde met Jong Oranje. Overigens had ik toch al voor AZ gekozen, vertelde Donk aan De Telegraaf. Frank Rijkaard had al vroeger achter het net gevist: Donk ging niet in op het aanbod om voor Barcelona 2 te voetballen...

Vanaf toen ging het hard voor de jonge Amsterdammer. Donk is onze Alex, zei AZ-voorzitter Dirk Scheringa, doelend op Alex Rodrigo Dias da Costa, tussen 2004 en 2007 het blok graniet in de verdediging van PSV en sinds twee seizoenen bij Chelsea. Scheringa prees vooral Donks meedogenloosheid. Donk herinnert zich een van zijn eerste trainingen bij AZ, toen hij Shota Arveladze - de spits die hem het seizoen ervoor gek draaide toen hij met RKC tegen AZ speelde - drie keer kort na elkaar tegen de grond werkte. Het ging toen zó snel op training. Ik dacht: Ik moet er eentje neerleggen om te kijken waar de bal is. Louis van Gaal zei wel meteen dat ik het toch meer op techniek moest doen.

Donks Europese debuut tegen Kayserispor was sterk, in de achtste finale veegde de club uit Alkmaar Newcastle met 4-2 van de mat. Donk, in De Telegraaf: Hun spits, Obafemi Martins, gaf me tijdens het duel een compliment. Good defender, long legs. Ik zat er steeds nét tussen. Dat soort dingen hoor je niet vaak.

Met Louis van Gaal kreeg Ryan Donk bij AZ een strenge leermeester. Donk, in het Noordhollands Dagblad: De trainer vond dat ik bij veel tegendoelpunten was betrokken. Dat de spitsen te vaak bij me wegglipten. Hij noemt het laconiek, maar dat vind ik niet. Ik vertrouw gewoon op mijn snelheid, techniek en talent. Ik weet dat ik die duelletjes toch wel win. Maar ja, dat is misschien wel een risico.

Louis van Gaal, in het Nederlandse blad Voetbal Magazine. Ik heb Ryan Donk niet beter kunnen maken. Hij was een talent, dat kon iedereen zien. Ryan speelde in het tweede van RKC toen wij hem aantrokken. Ik zag geen progressie meer. Hij deed niet wat ik zei.

Zo verwijderde hij Donk ooit uit de wedstrijdselectie omdat hij voor het vertrek naar Arnhem te lang naar een wedstrijd van de A1 bleef kijken. In strijd met de huisregels, vond Van Gaal.

Na twee seizoenen, waarin hij 42 competitiewedstrijden speelde, werd Donk uitgeleend aan West Bromwich Albion. Wanneer Donk op 27 september 2008 in de Premier League debuteert met 0-1 winst op het veld van Middlesborough, komt manager Tony Mowbray bijna superlatieven tekort. Hij bezit veel kwaliteiten. Hij heeft veel kracht en is mentaal sterk. Toch zal Donk, geplaagd door een lies- en knieblessure, slechts zestien wedstrijden spelen voor de Baggies. Na de degradatie wordt hij teruggestuurd naar AZ, trainer Ronald Koeman laat hem naar Club Brugge vertrekken.

Frank de Boer-momentje

Ryan Donk begon te voetballen bij SC Neerlandia, waar Mike Kolf hem in 1999 wegplukte en naar AVV Zeeburgia haalde. Kolf, nu hoofd opleidingen bij de Amsterdamse amateurclub: Ik zag Ryan voor het eerst bij de C4 van Neerlandia. Het viel me op dat hij alles wat zijn trainers hem in de ene wedstrijd voorhielden, in de andere wedstrijd uitvoerde.

Ryan Donk kon naar Ajax, voor een Amsterdamse jongen het hoogste, maar zijn vader zag hem liever ontplooien bij Zeeburgia. Henk Donk, in het Noordhollands Dagblad: We wilden dat Ryan een gewone jeugd zou hebben. School, vrienden en familie vinden we belangrijk. Dat komt in het gedrang als een kind in zo'n jeugdopleiding terechtkomt. Ryan Donk maakte zijn middelbare beroepsopleiding brood en banket af en bleef voetballen bij Zeeburgia.

Een verstandige beslissing, vindt Mike Kolf. Want: Amsterdamse Voetbal Vereniging Zeeburgia is een talentenfabriek. In zes jaar loodste Kolf 176 spelertjes naar een club uit het betaalde voetbal, eind vorig seizoen zetten opnieuw 23 jonge voetballertjes die stap. Iedereen integreert hier makkelijk en gaat leuk met elkaar om. Joodse jongens gaan een-tweetjes aan met Marokkanen, blank en zwart, alles rent door elkaar, allemaal met een overeenkomst : lol in het voetbal.

Raymond Cuijpers, ex-voetballer van Roda JC en kritisch supporter van Zeeburgia, herinnert zich Ryan Donk als tiener in het eerste elftal. Goede voetballer, maar af en toe een Frank de Boer-momentje: niet altijd even oplettend. Een lange slungelachtige jongen met rastahaar, die dromerig achterin liep, alsof hij er niet was. Loom, maar hij had de bal altijd. Nonchalant en dan plotseling een scheermes. Hij speelde zo makkelijk, zo rustig. Het leek alsof hij al jaren in het eerste speelde. De ploeg bestond voornamelijk uit juniores die vrijwel allemaal waren vastgelegd door profclubs. Alleen Ryan niet. Op het laatste moment werd hij toch nog opgepikt door RKC, dat hem in de A1 plaatste.

Bye bye rastakapsel

Donk maakte in 2005 de overstap van Amsterdam naar Waalwijk, waar hij op 26 oktober met RKC debuteerde in de bekerwedstrijd tegen Twente. Donks supporters volgden de wedstrijd op RTL7 in de kantine van Zeeburgia. Raymond Cuijpers: Je zag meteen de nonchalance die hij bij ons ook al had en die hij over honderd jaar waarschijnlijk nog zal hebben. Hij speelde goed, maar door zijn ontspannen manier van spelen maakte hij wel eens een fout. Dat wordt op het hoogste niveau genadeloos afgestraft, daarom speelt iedereen zo risicoloos. Maar hij hield Blaise N'Kufo, toch geen kleine jongen, in bedwang. De analisten - Johan Derksen en Willem van Hanegem - waren mild over Donks debuut. Een jongen voor de toekomst, vonden ze.

Vader Henk, die ook nu angstvallig waakt over de carrière van zijn zoon, zat tijdens Ryans debuutwedstrijd in Suriname. Cuijpers: Op de club had iedereen de mond vol over Ryan. Veel talenten vertrokken naar profclubs, maar hij was de eerste die echt doorbrak. Hij werd geselecteerd voor Jong Oranje, waar hij in de finale van het tornooi in Toulon tot man van de wedstrijd werd uitgeroepen. Henk, zijn vader, belde me. Hij zat in Toulon. Sindsdien heeft hij geen wedstrijd van zijn zoon meer gemist.

Detail: na het tornooi in Toulon verdween Ryan Donks rastakapsel. Hij legt zelf uit waarom: Ik ging op vakantie naar Suriname en daar bleek het ontzettend heet te zijn. Ik dacht: nu laat ik iedereen maar eens flink schrikken. Het staat me best aardig, al is het af en toe fris op mijn hoofd.

Hechte familieband

De jonge Surinamer heeft een hechte band met zijn ouders. Zijn vader, nog altijd trainer van Zeeburgia 2, kon zijn job bij de marechaussee opzeggen en treedt, samen met Winnie Haatrecht, op als zaakwaarnemer. In Suriname liet hij een huis bouwen (Als wij er niet zijn, kunnen mijn familieleden erin), voor zijn moeder Lydia Helder kocht hij een auto. Kritische ouders, zweverig gedrag wordt niet getolereerd. Ryan Donk: Mijn vader begint in de auto met zijn commentaar. Mijn moeder een dag later. Dan hoor ik: Ryan, kom eens. Ze heeft zelf gevoetbald en heeft er echt verstand van. Dan krijg ik precies te horen wat ik fout heb gedaan.

Ryan Donk zet geen stappen als vader Henk het niet wil. Ook vorige week niet, toen Club Brugge aanklopte. Ik had eerst mijn twijfels, gaf hij toe. Maar Adrie Koster, de trainer die zijn zoon bij RKC liet debuteren, het warme contact met Pol Jonckheere en Luc Devroe en de mogelijkheid om zijn carrière in Brugge te herlanceren, waren voor Team Donk genoeg redenen om een contract voor vier seizoenen te tekenen. Henk Donk: Zijn talent heeft hij nog altijd, maar de orkaan van twee jaar geleden is nu even gaan liggen.

Lachen of niet ?

Maandagavond werd Ryan Donk officieel voorgesteld, op een cliché werd niet gekeken. Een prijs pakken..., Schitterende twaalfde man..., Ik ga het hier waarmaken...

Af en toe een gedwongen lachje, maar niet op het veld, zoals hij in Algemeen Dagblad vertelde. Buiten het veld ben ik rustig, lief en aardig. Maar als ik op het veld sta... Ik heb nog nooit iemand een doodschop gegeven en zal dat ook nooit doen, maar soms hoort het erbij om een tikkie uit te delen. Dan moet ik wel boos kijken. Zodat de spitsen van de tegenpartij denken : Shit, hier moet ik niet komen.